Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Cistaceae’ Category

Cistus salvifolius περιοχή Αρχαίας Θουρίας, Μπουφόραχη, 10 Απρίλη 2017

Cistus salvifolius περιοχή Αρχαίας Θουρίας, Μπουφόραχη, 10 Απρίλη 2014

Το όνομα του γένους Cistus προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις κίσθος (kisthos) που σημαίνει καλάθι, ενώ το όνομα του είδους παραπέμπει salviifolius οφείλεται στα τσαλακωμένα φύλλα που είναι παρόμοια με εκείνα του φασκόμηλου.
Είναι όρθιος, πολύκλαδος θάμνος με ύψος έως και 1 μ. Έχει φλοιό σκούρο γκρί ή καστανό και ελαφρώς τραχύ. Οι νεαροί κλαδίσκοι έχουν πυκνές, γκριζωπές τρίχες. Τα φύλλα είναι μικρά, ωοειδή, αντίθετα, με κυματοειδείς παρυφές και χρώμα γκριζοπράσινο. Η επάνω επιφάνεια τους είναι τραχεία, ενώ η κάτω έχει λεπτές τρίχες με εμφανή νεύρωση. Τα άνθη της είναι μεγάλα, λευκά, μεμονωμένα ή σε ζεύγη, μασχαλιαία, με 5 πέταλα. Ο ποδίσκος τους έχει πυκνές, γκρίζες τρίχες . Ο καρπός είναι κάψα, σχεδόν σφαιρική και σκουροκάστανη . Είναι το πιο εντυπωσιακό από τα είδη του Cistus, καθώς η μεγάλη του στεφάνη με τα λευκά πέταλα θυμίζει τριαντάφυλλο και είναι διπλάσια σε μέγεθος από τα υπόλοιπα .
Είναι είδος αυτοφυές και ανθίζει τους μήνες Μάρτιο έως Μάιο.
Απαντάται σε όλη την περιοχή της Αρχαίας Θουρίας.
Φύεται στις ίδιες περιοχές με την λαδανιά αλλά σε λιγότερη έκταση.

Cistus salvifolius περιοχή Αρχαίας Θουρίας, Μπουφόραχη, 10 Απρίλη  2014

Cistus salvifolius περιοχή Αρχαίας Θουρίας, Μπουφόραχη, 10 Απρίλη 2014

Διαφέρει κυρίως ως προς τα άνθη που έχουν πέταλα πιο μικρά (3-5 εκ.), χρώμα λευκό και δεν είναι ρυτιδωμένα και έχει πολύ μικρότερα φύλλα. Πολλές φορές συνυπάρχουν και δημιουργούν ωραία αντίθεση.
Δίνει άφθονο νέκταρ και γύρη κίτρινη,το παραγόμενο μέλι είναι αρωματικό.Επίσης δίνει και πρόπολη.
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ:
Το φυτό περιέχει υψηλές ποσότητες φλαβανολών, οι οποίες θεωρείται ότι αυξάνουν το νιτρικό οξείδιο στο αίμα και βελτιώνουν τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων.
Η οκταετής μελέτη Ολλανδών ερευνητών (Brian Buijsse, από το Πανεπιστήμιο Wageningen), στην οποία συμμετείχαν σχεδόν 30.000 άτομα ηλικίας 35-65 ετών, επιβεβαίωσε τα αποτελέσματα προηγούμενων μικρότερων ερευνών σχετικά με τα οφέλη των προϊόντων που περιέχουν φλαβανόλες στην υγεία του ανθρώπου.
38 Cistus salvifoliusΣε άλλη Πανεπιστημιακή έρευνα που έχει κατατεθεί στην US National Library of Medicine  διαπιστώθηκε ότι το εκχύλισμα του φυτού περιέχει 78% προανθοκυανιδίνες .
Οι προανθοκυανιδίνες που περιέχονται βοηθούν στην ελαστικότητα των ιστών, βελτιώνουν την περιφερική κυκλοφορία, επιδιορθώνουν το κολλαγόνο ενώ παράλληλα εμφανίζουν και έντονη αντιφλεγμονώδη και αντιμικροβιακή δράση.
Επιπρόσθετα μειώνουν την παραγωγή ισταμίνης φυσικά, και χρησιμοποιούνται στην θεραπεία αλλεργιών, βοηθούν στην βελτίωση της κυκλοφορίας ενισχύοντας τα τοιχώματα των αγγείων – αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για ανθρώπους που έχουν ασθενή κυκλοφορικά συστήματα, όπως θύματα εγκεφαλικών, διαβητικοί, αρθριτικοί, καπνιστές, χρήστες αντισυλληπτικών και για ανθρώπους με γενικότερες καρδιακές ανεπάρκειες. Οι προανθοκυανιδίνες βοηθούν να διατηρήσει το δέρμα την ελαστικότητα και την ομαλότητά του, και δίχως ρυτίδες. Οι προανθοκυανιδίνες λαμβάνεται και ως καλλυντικό συμπλήρωμα για την πρόληψη των ρυτίδων. Ακόμη δρουν ως προστατευτικά έναντι των περιβαλλοντολογικών τοξινών, όπως η ακτινοβολία, τα εντομοκτόνα, η μόλυνση, τα βαρέα μέταλλα, κλπ. Η παραγωγή ελεύθερων ριζών είναι αυξημένη λόγω του σημερινού περιβάλλοντος. Ο καπνός, το οινόπνευμα, οι διαλύτες, τα χημικά και άλλα δημιουργούν τον σχηματισμό ελεύθερων ριζών. Με την αντιοξειδωτική δράση τους, οι προανθοκυανιδίνες βοηθούν να μειωθούν οι τοξικές επιδράσεις του περιβάλλοντός. Επιπρόσθετα δρουν ως φυσικό, εσωτερικό αντηλιακό. Ακόμη διαπερνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό για να παρέχουν προστασία στα αγγεία του εγκεφάλου. Αντίθετα με τα περισσότερα συμπληρώματα, οι ευεργετικές επιδράσεις των προανθοκυανιδινών διαπερνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Αυτό επιτρέπει στις προανθοκυανιδίνες να εξουδετερώσουν τις ελεύθερες ρίζες στον εγκέφαλο διατηρώντας τον υγιή. Αυτό μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα την αυξημένη νοητική οξύτητα, μειωμένες πιθανότητες εγκεφαλικού, και πιθανώς καταπολέμηση της γεροντικής άνοιας.

ΑΛΛΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ:

Από τα εκχυλίσματα του φυτού παρασκευάζονται εξαιρετικά αιθέρια έλαια.

 

The Journal of Nutrition

computershealer

US National Library of Medicine 

Advertisements

Read Full Post »

Fumana arabica Αρχαία Θουρία Μπουφόραχη  24 Απρίλη 2013

Fumana thymifolia Αρχαία Θουρία Μπουφόραχη 24 Απρίλη 2013Fumana arabica Αρχαία Θουρία Μπουφόραχη  24 Απρίλη 2013

Fumana thymifolia Αρχαία Θουρία Μπουφόραχη 24 Απρίλη 2013
 

Μοιάζει με το θυμάρι. Ανήκει στην οικογένεια  Cistaceae. Είναι ένας πολύ μικρός αειθαλής θάμνος που βρίσκεται  στους χαμηλούς λόφους  της Αρχαίας Θουρίας. Αποτελείται απο λεπτούς εύκαμπτους  βλαστούς πολύ διακλαδισμένους,  τό  δε ύψος του μπορεί να φθάσει και τα  40 εκατοστά.  Σε αυτούς τους βλαστούς φύονται τα πράσινα μικρά φύλλα ,τα οποία είναι αντικριστά  και λογχοειδή.
 Από τους πρώτους μήνες της άνοιξης  ξεπροβάλλουν τα όμορφα  ερμαφρόδιτα  κίτρινα άνθη τα οποία βγαίνουν ανά  βλαστό σε ταξιανθία τρία έως έξη λουλούδια. Κάθε άνθος έχει πέντε πέταλα και πέντε σέπαλα, μέ αρκετούς μικρούς  κίτρινους στήμονες στο κέντρο κάθε άνθους.  Η εξωτερική διάμετρος του άνθους φθάνει τα 18 χιλιοστά.
Ο καρπός είναι στρογγυλόςωοειδής, λεία  κάψουλα  4-5mm που φέρει σε ελαφρά εξογκώματα τους καφετί σπόρους.
Fumana thymifolia (Cistaceae) είναι ένα φυτό που επικονιάζεται από τα έντομα και αναφλέγεται πολύ εύκολα. Παρά τη διαθεσιμότητα των βασικών γνώσεων σχετικά με την οικολογία του, λίγα είναι γνωστά για το σύστημα αναπαραγωγής του και δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τον πληθυσμό τη γενετική δομή του.  Παρ όλα αυτά είναι ένα ελπιδοφόρο πρότυπο για τη διερεύνηση τόσο των βραχυπρόθεσμων όσο και των μακροπρόθεσμων δυναμικών του πληθυσμού των φυτών  σε σχέση με την συχνότητα της φωτιά ς του δάσους σε περιοχές που φύεται.
Cistus thymifolius Crete
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ:
Το αιθέριο έλαιο του εναερίων μερών της Fumana thymifolia ερευνήθηκε με τη μέθοδο της Χρωματογραφίας και διαπιστώθηκε ότι το 89,5%. του ελαίου αποτελείται από τριάντα οκτώ συστατικά. Σε μεγαλύτερη αναλογία βρέθηκαν η Πουλεγόνη  (19,8%) και Εννεανάλη (9,5%)

The Oil of Fumana thymifolia (L.) Spach ex Webb from Greece

Η πουλεγόνη είναι από χημική άποψη ένα μονοτερπένιο και αποτελεί το βασικό συστατικό του  pennyroyal που έχει κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί από διάφορους λαούς για την καταπολέμηση των κρυωμάτων, της γρίπης αλλά και ως τονωτικό για ευπαθή και φιλάσθενα άτομα. Παράλληλα με αυτό είχε διαπιστωθεί και μια αντιπυρετική και αναλγητική δράση γι αυτό και χρησιμοποιήθηκε σε πόνους των νεφρών (κωλικός), του κεφαλιού, και κυρίως για τους πόνους της περιόδου. Σε ότι αφορά το τελευταίο μάλιστα η πουλεγόνη έχει εξακριβωμένη εμμηναγωγό και εκτρωτική δράση. Μια ακόμη σημαντική βιολογική δράση είναι και η σπασμολυτική. Aλλες αναφορές αναμιγνύουν το pennyroyal με περιπτώσεις ίασης διαταραχών που έχουν να κάνουν με το πεπτικό σύστημα όπως πόνοι στο στομάχι, δυσεντερία και δυσπεψία.. Μια από πιο αναπάντεχες χρήσεις του pennyroyal είναι ως σαμπουάν και αφρόλουτρο από μια φυλή Ινδιάνων στο Μεξικό. Τέλος θα ήταν παράληψη να μην αναφερθεί και η χρήση του pennyroyal στην κουζίνα ως αρτυματικό.
Fumana_thymifoliaΣτο επίπεδο της επιστημονικής έρευνας αποδείχτηκε ότι η πουλεγόνη είναι η πιο αποτελεσματική μονοτερπενική κετόνη απέναντι σε βακτήρια και μύκητες. Η ιδιότητα αυτή είναι βέβαιο πως μπορεί να υποδείξει νέους δρόμους για τη βιολογική καταπολέμηση των παθογόνων μικροοργανισμών.
Μια άλλη σπουδαία ιδιότητα της πουλεγόνης είναι το γεγονός ότι είναι εντομοκτόνος. Σε αυτό πρέπει να προστεθεί και η μελέτη που έδειξε ότι από την εφαρμογή 34 μονοτερπενίων σε καλλιέργεια καλαμποκιού για την καταπολέμηση των εντόμων, η πουλεγόνη είχε την μικρότερη φυτοτοξική δράση.
Μέχρι σήμερα έχουν αποδοθεί τέσσερα διπλώματα ευρεσιτεχνίας γύρω από την εκμετάλλευση του pennyroyal ελαίου. Ενδεικτικά αναφέρεται η πρώτη από αυτές. Απωθητικό ψύλλων με βιολογικώς δραστικά συστατικά στις αναλογίες που αναφέρονται παρακάτω. 10 – 40 μέρη pennyroyal έλαιο, 5-20 μέρη έλαιο ευκαλύπτου, 3-10 μέρη έλαιο κέδρου, 3-10 μέρη κιτρονέλλα και 1-2 μέρη rue.
Οι υπόλοιπες πατέντες αφορούν παρόμοιες προσπάθειες κατασκευής μιγμάτων αιθέριων ελαίων καθεμία από τις οποίες επιστρατεύει διαφορετική ποιοτική και ποσοτική σύνθεση αρωματικών αιθέριων ελαίων. Όλες περιέχουν το pennyroyal έλαιο ως βασικό εντομοαπωθητικό συστατικό. Μια από τις εν λόγω πατέντες προβλέπει την εφαρμογή των μιγμάτων αυτών σε κολάρα σκύλων.
Δυστυχώς και για λόγους κακής χρήσης  έχουν αναφερθεί πολλές περιπτώσεις τοξικότητας και θανάτων από το pennyroyal. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η χρήση του από νεαρές κοπέλες στην Αμερική ως εκτρωτικό με μοιραίες συνέπειες για τη ζωή τους. Τα γεγονότα αυτά έστρεψαν το ενδιαφέρον προς την διερεύνηση της τοξικής δράσης της πουλεγόνης με προτεραιότητα την ηπατική ανεπάρκεια που προκάλεσε στα θύματά του. Διαπιστώθηκε ότι η πουλεγόνη μεταβολίζεται από το ηπατικό ένζυμο της P 450 προς μενθοφουράνη, μια ισχυρά ηπατοτοξική ουσία που έχει την ιδιότητα να δεσμεύεται ομοιοπολικά σε πρωτεΐνες. Aτομα που κατανάλωσαν πάνω από δέκα ml ελαίου pennyroyal κατέληξαν, και στον ορό τους βρέθηκε πουλεγόνη και κυρίως μενθοφουράνη. Περιπτώσεις και μετρήσεις όπως αυτή επιτείνουν την ανάγκη για τη λήψη μέτρων που θα απομακρύνει τον καταναλωτή ή τον αδαή βοτανο-συλλέκτη από φυτά όπως η Fumana thymifolia. Τέλος πρόσφατες μελέτες οδήγησαν στην εύρεση του αντιδότου για περιπτώσεις τοξικότητας της πουλεγόνης. Πρόκειται για ένα αμινοξύ την μεθυλ-κυστεϊνη.
Η πουλεγόνη έχει απασχολήσει αρκετά την κοινή γνώμη μετά τις αναφορές για δηλητηριάσεις. Η έκθεση στη πουλεγόνη γίνεται μέσω της απορρόφησης τροφών που την περιέχουν ή προϊόντων αρωματισμένων με συνθετική . Μια έρευνα στην Αμερική ασχολήθηκε με τα επίπεδα της πουλεγόνης σε διάφορα τρόφιμα ποτά και ροφήματα: 9 ppm για μη αλκοολούχα ποτά, 10 ppm για αλκοολούχα ποτά, 28 ppm για γαλακτοκομικά προϊόντα, και 27 ppm σε καραμέλες, ζελατίνες και γλυκά. Στην Αγγλία από την άλλη, όπου το ρόφημα pennyroyal είναι πολύ δημοφιλές, η έρευνα έδειξε ότι στην αγορά κυκλοφορούν «τσάγια» με περιεκτικότητα σε πουλεγόνη 2000 – 29000 ppm.
Η πουλεγόνη στην Αμερική είναι καταγεγραμμένη ως συνθετική αρωματική ουσία και το και το pennyroyal έλαιο ως φυσικό αρωματικό προϊόν. Το εν λόγω έλαιο απαγορεύτηκε από τον FDA για να χρησιμοποιηθεί ως εντομοκτόνο για καλλιέργειες καλαμποκιού. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν καθορίσει ένα ανώτατο επιτρεπτό όριο περιεκτικότητας σε πουλεγόνη της τάξης των 20 ppm (Ισπανία, Ελβετία, Ολλανδία και Αγγλία). Στη Γερμανία έχει απαγορευτεί το pennyroyal έλαιο όχι όμως και η πουλεγόνη.
Άρα η Fumana thymifolia είναι ασφαλώς ένα οικονομικά αξιοποιήσιμο φυτό και είναι καιρός να περάσουν και τα αρωματικά φυτά της Ελλάδας σε ένα πρόγραμμα επαγγελματικής και επισταμένης καλλιέργειας.

Αγρόπολις

Chemical Safety Information from Intergovernmental Organizations

Alternative Medicine Foundation
U.S. National Library of Medicine

Τέλος η Εννεανάλη, που ονομάζεται  πελαργοναλδεΰδη είναι μία αλκύλ αλδεΰδη. Έχει μία ισχυρή φρουτώδη οσμή που μοιάζει με εκείνη των λουλουδιών και χρησιμοποιείται σε γεύσεις και αρώματα. Η Εννεανάλη  παράγεται και από το ανθρώπινο σώμα και σύμφωνα με σχετικές έρευνες
στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, η εννεανάλη είναι αυτή που προσελκύει τα κουνούπια.

University of California

Read Full Post »

Φωτογραφήθηκε 25 Απρίλη 2009 στην Μπουφόραχη Αρχαίας Ανθειας

Λαδανιά , Αλάδανος, αληταριά, ήμερη κουνουκλιά, ήμερο κιστάρι, ακίσσαρος -το μύρο της Βίβλου

Όταν γυρίζει ο αλάδανος τ’αχτένιστο κεφάλι του Οδυσσέας Ελύτης, ‘ Ηλιος ο πρώτος.
Ν’ αρχίσει ο γάβρος σφέρδουκλας/ ν’ ανθεί κι ο λάδανος να ιδρώνει/ κι η πετροπέρδικα να φτερουγάει/ να κακαρίζει ο λόγγος!  Καζαντζάκης, Οδύσσεια

Η λαδανιά (κν. λαδανιά, αλαδανιά) είναι αρωματικό, φαρμακευτικό και μελισσοτροφικό φυτό, ενδημικό του ελληνικού χώρου που φύεται σε όλη την ημιορεινή περιοχή της Αρχαίας Θουρίας.
Η λαδανιά, από βοτανική άποψη, ανήκει στην οικογένεια των Cistaceae και περιλαμβάνει 7 γένη .  Η φυσική της  θέση είναι σε ξηρές, πετρώδεις χωράφια, σε φρύγανα και σε διάκενα δασών, όπου μπορεί να καλύπτει μεγάλες εκτάσεις που ονομάζονται κιστώνες. Ακόμη, ευδοκιμεί σε ξηρές ή και δροσερές ημιορεινές περιοχές, σε φτωχά ξηρικά και ασβεστώδη εδάφη και σχηματίζει αραιές ή πυκνές συστάδες.Οι λαδανιές είναι φυτά αειθαλή, θαμνώδη πάνω από ένα μέτρο ύψος, με πολύκλαδο βλαστό και παχιά, ρυτιδώδη φύλλα. Τα φύλλα του και οι τρυφεροί βλαστοί του εκκρίνουν την κομμεορητίνη που λέγεται αλάδανος. Τα φύλλα τους είναι συνήθως κυματοειδή, απλά αδιαίρετα, αντίθετα η κατ’ εναλλαγή με παράφυλλα, απλές τρίχες αστεροειδείς ή σε δέσμες. Αυτά παρουσιάζουν διαφορετικής μορφής φύλλα ανάλογα με την εποχή (εποχιακός διμορφισμός).  Μεγαλύτερη επιφάνεια φύλλων το χειμώνα-άνοιξη και μικρότερη το καλοκαίρι και το φθινόπωρο όπου υποτριπλασιάζεται (από 6 σε 2 mm2). Ωστόσο, κατά την ξηρή περίοδο έχουμε απόρριψη των φύλλων από τα φυτά που φθάνει ακόμη και το 100%. H αναβλάστηση των φυτών παρατηρείται ένα μήνα μετά τις πρώτες φθινοπωρινές βροχές. To άνθος είναι εφήμερο και φαίνεται ότι το μπουμπούκι διεγείρεται από το πρωινό φως. Τα πέταλα ανοίγουν και στη συνέχεια μέχρι το επόμενο πρωί τα σέπαλα κλείνουν απορρίπτοντας τα πέταλα και σχηματίζεται μια 5-χωρη κάψα που περιέχει 80-130 σπέρματα. Τα άνθη έχουν 5 πέταλα ροδίνου ερυθρού χρώματος και 5 σέπαλα, πολλούς στήμονες με κίτρινα στίγματα πλούσια σε γύρη.
Όλα τα είδη της λαδανιάς (Cistus) χαρακτηρίζονται ως πυρόφυτα, λόγω της ιδιότητας τους να διεγείρεται το φύτρωμα των σπερμάτων τους και να αναβλαστάνουν αμέσως μετά την πυρκαγιά. To φαινόμενο αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα σπέρματα τους καλύπτονται από μια αδιάβροχη μεμβράνη η οποία με την έκθεση τους σε υψηλές θερμοκρασίες της πυρκαγιάς, διαρρηγνύεται επιτρέποντας την απορρόφηση νερού και το φύτρωμα του σπόρου. Χωρίς τη φωτιά η καταστροφή της πιο πάνω μεμβράνης γίνεται με βραδύ ρυθμό με την επίδραση των μικροοργανισμών του εδάφους.
Στο υποείδος της λαδανιάς creticus, όλα τα μέρη του φυτού καλύπτονται από μονήρεις ή αστεροειδείς αδενώδεις τρίχες που παράγουν την κομμεορητίνη που λέγεται ‘’αλάδανος’’, ή ‘’Λάβδανο’’

t.cistius.creticus

ΕΔΩΔΙΜΟΤΗΤΑ: Τα φύλλα χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο τσαγιού. Το ελαιο-ρητίνη που λαμβάνεται από τα φύλλα και τους μίσχους πωλείται στο εμπόριο προκειμένου να χρησιμοποιηθεί σαν  άρτυμα  στα μαγειρευμένα φαγητά, στα παγωτά,  στις τσίχλες κλπ.

Hedrick. U. P. Sturtevant’s Edible Plants of the World

Polunin. O. and Huxley. A. Flowers of the Mediterranean

Plants For A Future

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ: Το φυτό  είναι ένα αρωματικό, αποχρεμπτικό, διεγερτικό βότανο που ελέγχει την αιμορραγία και έχει αντιβιοτικά αποτελέσματα . Χρησιμοποιείται εσωτερικά για τη θεραπεία της καταρροής, της διάρροιας και ως εμμηναγωγό. Τα φύλλα συλλέγονται στο τέλος της άνοιξης και στις αρχές του καλοκαιριού και ξεραίνονται για μεταγενέστερη χρήση τους, ή  της  ρητίνης που προέρχονται από αυτά.

Bown. D. Encyclopaedia of Herbs and their Uses

Grieve. A Modern Herbal

Ο Ιπποκράτης χρησιμοποιούσε τον Κίσθο κατά της τριχόπτωσης.

Ο Διοσκουρίδης αναφέρει: Το λάδανον δύναμιν έχει θεραπευτικήν, μαλακτικήν, ανα-στομωτικήν, ίστησι δε τας ρέουσας τρίχας μιγέν οίνω και σμύρνη και μυρσινίω ελαίω, ουλάς τε ευπρεπεστέρας ποιεί μετ’ οίνου καταχριόμενον και ωταλγίας μεθ’ υδρομέλι-τος ή ροδίου εγχεομένου θεραπεύει, υποθυ-μιάται δε και προς δευτέρων εκβολάς και σκληρίας θεραπεύει τας εν μήτρα εν πεσσώ μιγέν, και ταις ανωδύνοις και βηχικάς και μαλάγμασι χρησίμως μείγνυται κοιλίαν τε ίστησι συν οίνω παλαιώ ποθέν, έστι δε και αρνητικόν»,Από την αρχαιότητα μέχρι και το τέλος του ιδού αιώνα το λάδανο το χρησιμοποιούσαν ως αντιλοιμώδες (κατά της πανώλους) και σαν τονωτικό.

Ο Celsus αναφέρει τη χρησιμοποίηση της ρητίνης του (Cistus ως έμπλαστρο σε κακοήθη σαρκώματα.

Ο Αέτιος ο Αμιδηνός αναφέρει ότι το λάδανον χρησιμοποιείται σαν πεσσός (υπόθετο) για σκληρούς όγκους στη μήτρα.

Ο Ορειβάσιος παρασκεύαζε αλοιφή με λάδανο κατά της τριχόπτωσης.

Ο Αβικέννας αναφέρει τη χρήση του λαδάνου για την αποσκλήρυνση του στομάχου και εντέρου και με τη μορφή αλοιφής για τη θεραπεία του σπλήνα

ladano

ΑΛΛΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ: Οι αδενικές τρίχες στα φύλλα παράγουν το «λάδανο» μία  ελαιορητίνη που χρησιμοποιήται για  θεραπευτικούς σκοπούς, στα σαπούνια, στα  είδη αρωματοποιίας, απολύμανσης κλπ . Το λάδανο είναι υποκατάστατο  του «ambergris»  κηρώδεις εκκρινόμενη ουσία   από το σπέρμα της φάλαινας και  είναι πολύ σημαντική στην κατασκευή αρωμάτων.  Το αλάδανο έχει χρώμα σκούρο καφετί, είναι αρωματικό και με πικρή γεύση και χρησιμοποιείται εκτός των άλλων για την παραγωγή αιθέριου ελαίου με διαπεραστικό άρωμα. Αυτή η αρωματική ρητίνη (gummi ladanum), με έντονες φαρμακευτικές ιδιότητες, χρησιμοποιείται από αρχαιοτάτων χρόνων, ενάντια στους λοιμούς της χολέρας, ως αρωματική ουσία για θυμιάσεις, αλλά και στην ταρίχευση των νεκρών. H μεγαλύτερη πυκνότητα των αδενωδών τριχών στο φυτό παρουσιάζεται κατά μήκος των νεύρων της κάτω επιφανείας των φύλλων καθώς και στα στελέχη. H παραγωγή της ρητίνης στην διάρκεια της ημέρας αυξάνει με την αύξηση της θερμοκρασίας. H ρητίνη που εκρέει από τις αδενώδεις τρίχες, καλύπτει την εξωτερική επιφάνεια της τρίχας, τη βάση της και την επιφάνεια του οργάνου στο οποίο φύεται.΄Ετσι, όσο μεγαλύτερη είναι η ηλικία του οργάνου (φύλλα, στελέχη κ.λ.π) τόσο και μεγαλύτερη είναι η ποσότητα της ρητίνης που έχει αποτεθεί πάνω του. H επικάλυψη των φύλλων από την ρητίνη φαίνεται ότι ελαττώνει την εξατμισοδιαπνοή, μειώνει την θερμοκρασία του φύλλου, λόγω της εξάτμισης του αιθερίου ελαίου που περιέχει, αλλά και προστατεύει από τις υπεριώδεις ακτίνες. To ποσό της ρητίνης το οποίο παράγεται στα φύλλα εκτός από την εποχιακή του διακύμανση ποικίλει και από περιοχή σε περιοχή, λόγω περιβαλλοντικών ή και γενετικών παραγόντων, και κυμαίνεται από 1.5-15% ξηρού βάρους φύλλων. Στο υποείδος eriocephalus το αντίστοιχο ποσοστό είναι πάντα μικρότερο του 1% και το ποσοστό των αδενωδών τριχών πάνω στην επιφάνεια των φυτών είναι πολύ μικρότερο από ότι στο υποείδος creticus.


H εκμετάλλευση της κομμεορητίνης (αλάδανου) του Cistus creticus αποτελεί σημαντική και παλαιότερα κύρια πηγή εισοδήματος για πολλούς κατοίκους της Ελλάδος ( Μυλοπόταμος  Ρεθύμνης κλπ).

H ρητίνη συλλέγεται από φυσικούς πληθυσμούς του Cistuis creticus κατά τις θερμές ώρες της ημέρας στην διάρκεια της θερινής περιόδου, με τον πατροπαράδοτο τρόπο του ‘’αργαστηριού’’ (ένα είδος τσουγκράνας που αντί για δόντια έχει μακριές δερμάτινες λουρίδες).

Joseph Pitton de Tournefort 1700-1702

Joseph Pitton de Tournefort 1700-1702

ladano.blogspot.gr

Αυτό το πατροπαράδοτο εργαλείο το σβαρνίζουν ανάμεσα από τις αλαδανιές, χαιδεύοντάς τες, χωρίς να τις πληγώνουν ή καταστρέφουν. Φαίνεται ότι η εκμετάλλευση του φυτού στη Κρήτη άρχισε την περίοδο της Αραβοκρατίας. H συλλογή απαιτεί επίπονη εργασία και η ημερήσια απόδοση κυμαίνεται από 0.5-1Kg. To ποσό της ρητίνης το οποίο παράγεται στα φύλλα εκτός από την εποχιακή του διακύμανση ποικίλει και από περιοχή σε περιοχή, λόγω περιβαλλοντικών ή και γενετικών παραγόντων, και κυμαίνεται από 1.5-15% ξηρού βάρους φύλλων. Oι ποσότητες που συλλέγονται εξάγονται στις Αραβικές κυρίως χώρες όπου χρησιμοποιούνται ως θυμίαμα, αλλά και για την απολύμανση των εσωτερικών χώρων, όπως πιστεύεται. Η συλλογή του αλάδανου γίνεται και στην Ισπανία αλλά με διαφορετικό τρόπο. Εκεί οι αλαδανιές κόβονται, βράζονται σε μεγάλα καζάνια και το λάδανο επιπλέει και συλλέγεται. Αυτό συνήθως εξάγεται στη γειτονική Γαλλία, όπου χρησιμοποιείται ως αιθέριο έλαιο για την παρασκευή αρωμάτων.

envifriends

Τα μωβ άνθη του φυτού είναι ο κύριος  παραγωγός της ρητίνης.

Uphof. J. C. Th. Dictionary of Economic Plants

Usher. G. A Dictionary of Plants Used by Man

Howes. F. N. Vegetable Gums and Resins

pfaf.org

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Η εμπορική του αξιοποίηση στηρίζεται στις φαρμακευτικές ιδιότητες της ρητίνης «λάδανο». Η ρητίνη αυτή εκκρίνεται από τις αδενώδεις τρίχες των φύλλων και παρουσιάζει ισχυρή αντιμικροβιακή δράση και κυρίως αντιλευχαιμική δράση, η οποία μπορεί να συγκριθεί με καθιερωμένα φάρμακα των κατηγοριών αυτών, όπως είναι η αμπικιλλίνη και η καμπτοθεκίνη. Η χρήση της ρητίνης στην αρωματοποιεία (κυρίως για το ambergris) καθιστά την καλλιέργεια του φυτού αποδοτική.

Cistus  Creticus

ΙΣΤΟΡΙΑ: To Cistus creticus (κν. λαδανιά, αλαδανιά, αγκίσαρος), είναι ο κίσθος ’ του Θεοφράστου. O Θεόφραστος διέκρινε δύο είδη  κίσθου , το αρσενικό και το θηλυκό. To άρσενικό το περιγράφει ως μείζον και σκληρώτερον και λιπαρώτερον και το άνθος επιπορφυρίζον, άμφω δε τα γένη όμοια τοις αγρίοις ρόδοις, πλην ελλάτω και άοσμα. Ετσι, λοιπόν η σημερινή αγγλική ονομασία ‘’Rock rose’’ για τα φυτά αυτά ίσως να έχει προέλθει από την παρατήρηση του Θεοφράστου, από την περιγραφή του οποίου συμπεραίνουμε ότι το ‘’αρσενικό γένος’’ αντιστοιχεί στο Cistus creticus και το ‘’θηλυκό’’ στο Cistus salviifolius.
Λέγεται ότι η ομορφιά των ανθών της αλαδανιάς προκάλεσαν την προσοχή των Μινωιτών καλλιτεχνών. Γι’ αυτό και τη βλέπουμε να εικονίζεται στην τοιχογραφία του παλατιού της Κνωσού «το γαλάζιο πουλί». Η ρητίνη της λαδανιάς, ο αλάδανος αναφέρεται από τον Ηρόδοτο . Αυτός περιγράφει τον τρόπο που μάζευαν το ρετσίνι, και απορεί γιατί, αν και μύριζε ωραία, προερχόταν από ένα βρωμερό μέρος, τα γένια του τράγου. Καθώς το ζώο έτρωγε τα φύλλα της αλαδανιάς το ρετσίνι κολλούσε στα γένια του και συλλεγόταν έπειτα από τους βοσκούς. Την ίδια αλλά πιο λεπτομερή αναφορά κάνει και ο Διοσκουρίδης. Στο Μεσαίωνα, η συλλογή του ρετσινιού γινόταν με ένα είδος τσουγκράνας εφοδιασμένης με δερμάτινες λουρίδες Στις λουρίδες αυτές κολλούσε το λάδανο και συλλεγόταν. Τον ίδιο τρόπο περιγράφει αναλυτικά και ο Γάλλος περιηγητής Μπελόν δίνοντας μας και εικόνα του εργαλείου που χρησιμοποιούνταν, του λεγόμενου ‘’αργαστηριού’’.  Επίσης, αυτός δίνει μια λεπτομερή περιγραφή του τρόπου συλλογής του λάβδανου, από τα γένια και τα πόδια των τράγων και των κατσικιών πάνω στα οποία κολλά, αλλά και με ένα εργαλείο με σχοινιά όπως γίνεται και σήμερα .  Ο Πέρσης ιατρός Αβικέννας, (η σημαντικότερη ίσως φυσιογνωμία της αραβικής ιατρικής που έζησε στην Περσία (980-1037 μ.χ.), ο οποίος ασχολήθηκε εκτεταμένα με την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, αναφέρει τη χρήση του λαδάνου για την αποσκλήρυνση του στομάχου και εντέρου και με τη μορφή αλοιφής για τη θεραπεία του σπλήνα. Περιηγητές και βοτανολόγοι, όπως ο Pierre Belon (1517-1564) και ο Joseph Pitton de Tournefort, που πέρασαν από την Κρήτη, ακολουθώντας τα χνάρια των αρχαίων βοτανολόγων (Διοσκουρίδη), αναφέρθηκαν στο φυτό αλαδανιά και στον τρόπο συλλογής του με αναλυτικό τρόπο.

envifriends

Read Full Post »