Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Polygonaceae’ Category

Rumex acetosa, Λάπαθο, περιοχή αρχαίας Θουρίας. Ανεμόμυλος 1 Νοέμβρη 2013

Rumex acetosa, Λάπαθο, περιοχή αρχαίας Θουρίας. Ανεμόμυλος 1 Νοέμβρη 2013

Το λάπαθο ή λάπατο (αρχ. ελλ. λάπανθον, άλλες ονομασίες αγριοσέσκλο, ξινήθρα, ξινολάπατο) είναι διετής πόα της ευρύτερης περιοχής της αρχαίας Θουρίας.  Ανθίζει από το Μάιο έως τον Απρίλιο και έχει ύψος 20-60 εκατοστά.
Τα λουλούδια του είναι δίοικα (σε κάθε φυτό υπάρχουν λουλούδια είτε αρσενικά είτε θηλυκά).   Άρα για να γίνει η γονιμοποίηση για την παραγωγή σπόρων απαιτούνται τουλάχιστον δύο διαφορετικά φυτά. Γονιμοποιούνται από τον αέρα.
Προτιμά τα φωτεινά μέτρια αργιλώδη και άργιλη εδάφη.  Κατάλληλο pH: όξινο, ουδέτερο και βασικό (αλκαλικό) έδαφος και μπορεί να αναπτυχθεί σε πολύ όξινα εδάφη. Μπορεί να αυξηθεί σε ημι-σκιά (αραιά δάση) ή χωρίς σκιά. Προτιμά υγρό χώμα.

ΕΔΩΔΙΜΟΤΗΤΑ:

Τα φύλλα τρώγονται ωμά ή μαγειρεμένα. Δημιουργούν μία ξεδιψαστική γεύση από μόνα τους ή μπορούν να προστεθούν σε σαλάτες σαν μυρουδικά. Πολτοποιημένα χρησιμοποιούνται σε σούπες.  Η γεύση τους θυμίζει λεμόνι. Τα φύλλα μπορούν επίσης να ξηραίνονται για χρήση αργότερα. Τα φύλλα μπορούν να είναι διαθέσιμα σε όλη τη διάρκεια του χειμώνα, ειδικά σε ήπιες καιρικές συνθήκες . Τα φύλλα ωμά θα πρέπει να χρησιμοποιούνται  με φειδώ στην διατροφή.

Τα φύλλα περιέχουν αρκετά υψηλά επίπεδα οξαλικού οξέος, που τους δίνει την οξύ-γεύση λεμονιού. Τα φύλλα δεν πρέπει να καταναλώνονται σε μεγάλες ποσότητες διότι το οξαλικό οξύ παγιδεύει τα άλλα θρεπτικά συστατικά στα τρόφιμα, κυρίως το ασβέστιο, προκαλώντας έτσι ελλείψεις στον οργανισμό σε ανόργανες ουσίες.  Η περιεκτικότητα σε οξαλικό οξύ μειώνεται με το μαγείρεμα. Οι άνθρωποι με μια τάση για ρευματισμούς, αρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα, πέτρες στα νεφρά ή υπερέκκριση θα πρέπει να λαμβάνουν ιδιαίτερη προσοχή κατά τη διατροφή τους με Λάπαθα, διότι μπορεί να επιδεινωθεί κατάστασή τους.

362px-Nordens_flora_Rumex_acetosa

Τα λουλούδια τρώγονται μαγειρεμένα σαν λαχανικό ή χρησιμοποιούνται ως γαρνιτούρα . Οι ρίζες τρώγονται μαγειρεμένες.  Άμα ξεραίνονται και τρίβονται σε σκόνη προστίθενται στα ζυμαρικά και τους δίνουν εξαίσια γεύση.  Οι σπόροι τρώγονται ωμοί ή μαγειρεμένοι. Τριμμένοι αναμιγνύονται με άλλα αλεύρια για την παρασκευή ψωμιού . Οι σπόροι είναι εύκολοι στη συγκομιδή, αλλά είναι μάλλον κοπιαστική η επεξεργασία τους. Ο χυμός των φύλλων μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν ένας παράγοντας πήξης του γάλακτος για την παρασκευή τυριού.

ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ
Χορτόπιτα µε λάπαθα
Σούπα λάπαθο με αφρό λεμονιού και μαριναρισμένη καραβίδα
Ντολμάδες με λάπαθα και χόντρο

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ:
Τα φρέσκα ή αποξηραμένα φύλλα είναι στυπτικά, διουρητικά, καθαρτικά και δροσιστικά.  Χρησιμοποιούνται για να φτιάχνεται ένα δροσιστικό ποτό για την αντιμετώπιση εμπύρετων καταστάσεων και είναι ιδιαίτερα χρήσιμα στη θεραπεία του σκορβούτου. Το έγχυμα της ρίζας είναι στυπτικό, διουρητικό και αιμοστατικό . Έχει χρησιμοποιηθεί στη θεραπεία του ίκτερου,  τα χαλίκια και  τις πέτρες στα νεφρά . Τόσο οι ρίζες και οι σπόροι έχουν χρησιμοποιηθεί για να σταματήσουν αιμορραγίες.  Μια πάστα από τη ρίζα εφαρμόζεται για το δέσιμο των εξαρθρωμένων οστών. Το φυτό είναι χαλαρωτικό και στομαχικό . Χρησιμοποιείται στη θεραπεία των σπασμών και των παθήσεων του δέρματος .

Rumex acetosa, Λουλούδια Photo Jan Koeman

Rumex acetosa, Λουλούδια
Photo Jan Koeman

ΑΛΛΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ:
Μία σκούρα πράσινη και σκούρα καφέ χρωστική ουσία λαμβάνεται από από τις ρίζες.Μία γκρι-μπλε χρωστική ουσία λαμβάνεται από τα φύλλα και τα κοτσάνια. Η έγχυση των στελεχών χρησιμοποιείται ως βερνίκι για μπαμπού και ψάθινα έπιπλα, αλλά και για το ασήμι. Ο χυμός του φυτού αφαιρεί λεκέδες από λινό , καθώς και λεκέδες μελανιού από λευκό υλικό.  Στο εμπόριο πωλείται συχνά ως «βασικό άλας με λεμόνι»

ΙΣΤΟΡΙΑ:

Ό Διοσκορίδης περιγράφ149831ει τό λάπαθον ώς επεται: «Λάπαθον, οι δε σύμφυτοι, οί δέ σατόριον, Ρωμαίοι ρουμίκουλα, ρούμεξ άκούτους, ρούμεξ κανθερινοί, Αιγύπτιοι σεμίς, ’Άφροι άμοτίμ, το μεν αυτού οξυλάπαθον λέγεται, φυόμενον έν έλεσι, σκληρό ν κατ’ άκρα, ύποξυ, τό δέ τι κηπευτόν ούχ όμοιον τω πρώτο, τρίτον δ’ έστιν άγριον μικρόν, παρόμοιον άρνογλώσσω, μαλακόν ταπεινόν, εστι δέ καί τέταρτον είδος αυτού, ;ό ένιοι οξαλίδα, ή άναξυρίδα καλούσιν, ού φύλλα όμοια τω άγρίω καί μικρώ λαπάθω, καυλός ου μέγας, καρπός ΰποξυς ερυθρός, δριμύς, επί τού καυλού καί επί τών παραφυάδων.
Πάντων δε τό λάχανον μαλάσσει κοιλίαν έψηθέν, ωμόν δέ καταπλασσόμενον μελικηρίδας συν ροδίνω ή κρόκο διαφορεί, τό δέ σπέρμα τού άγρίου και του λαπάθου και της οξαλίδος πίνεται ωφελίμως μεθ’ ύδατος ή οίνου προς δυσεντερίας καί κοιλιακάς διαθέσεις καί άσην στομάχου, καί πρός σκορπίου πληγήν, καί εί προπίοι δέ τις, ούδέν πείσεται πληγείς, αί δέ ρίζαι αυτών έφθαί συν όξει καί ώμαί καταπλασθείσαι, θεραπεύουσι λέπρας, λειχήνας, όνυχας λεπρούς, δει δέ προανατρίβειν τον τόπο εν ηλίω νίτρω καί όξει, πραΰνει δέ καί κνησμούς τό αφέψημα αυτών έπαντλούμενον, ή λούτρω μιγνύμενον, παρηγορούσι δέ ωταλγίαν καί οδονταλγίαν έψήθεΐσαι έν οΐνω καί διακλυζόμέναι, διαφορούσι καί χοιράδες καί παρωτίδας έφθαί συν οΐνω καταπλασθείσαι, σπλήνα δέ συν όξει, καί έδέσματι δέ τινες χρώνται ταις ρίζαις πρός χοιράδας, περιάπτοντες τώ τραχήλω, ίστάσι καί ρουν γυναικεΐον προστεθείσαι λεΐαι, αφεψηθείσαι δέ συν οΐνω καί πινόμεναι ικτερικούς άποθεραπεύουσι, και λίθους τούς εν τή κύστει θρύπτουσιν, έμμηνα τε άγουσι, καί σκορπιοπλήκτους βοηθούσιν.»

Οι ιατροί καί φαρμακογνώστες τής άρχαιότητος συνιστούσαν τά είδη τού λαπάθου κατά διαφόρων νόσων, ό Ιπποκράτης παραγγέλλει τούτο εναντίον τών επιμόνων δερματικών νόσων, ό Διοσκορίόης δέ, ως είδομεν, κατά τού ίκτερου, τής λιθιάσεως καί άλλων ασθενειών. Ό Αρεταίος όμιλεί περί τής χρησιμότητος τής ρίζης κατά τής έλεφαντιάσεως, ό Γαληνός συνιστά τά σπέρματα τού λαπάθου κατά τής δυσεντερίας.

Plants For A Future

ΦΤΙΑΧΝΩ ΜΟΝΟΣ ΜΟΥ

Hedrick. U. P. Sturtevant’s Edible Plants of the World (1972)51whG3Y4HAL._SY344_BO1,204,203,200_

Mabey. R. Food for Free (2012)$(KGrHqN,!rkFHo!5S3IuBSC(sT)b4g~~60_35

Read Full Post »