Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for the ‘Asparagaceae’ Category

Ασπάραγος ο οξύφυλλος (Asparagus acutifolius L.), κν. σπαράγγι, κουτσαγρέλια. Μονοκότυλο φυτό της ευρύτερης περιοχής της Αρχαίας Θουρίας-Μυκηναϊκής Άνθειας ανήκει στη οικογένεια των Λειριιδών (Liliaceae ή Asparagaceae). Δίοικο φρύγανο, πυκνόκλαδο, αποξυλωμένο, 0,50-1,20 μ. ύψους, γκριζοπράσινο, χνουδωτό, με τρυφερούς βλαστούς λεπτούς, πικρούς. Φυλλοκλάδια μήκους 3-6 εκ. ακιδωτά,5-12 στη μασχάλη των λεπιών. Λέπια με πλήκτρο βραχύ, αγκαθωτό. Άνθη αρωματικά, πρασινοκίτρινα, μονήρη ή ανά δύο.

asparagus acutifolius, Περιοχή Αρχαίας Θουρίας, Ψηλή Ράχη, 15 Νοέμβρη 2015

asparagus acutifolius, Περιοχή Αρχαίας Θουρίας, Ψηλή Ράχη, 15 Νοέμβρη 2015

Καρπός ράγα μαύρη, σαν μικρό μπιζέλι, με 1-2 σπέρματα. Είναι αυτοφυή και στην ίδια οικογένεια ανήκουν τα πράσα, τα σκόρδα και τα κρεμμύδια. Σήμερα είναι από τα πιο σπουδαία πολυετή και ένα από τα λίγα μονοκοτυλήδονα λαχανικά. Πρακτικά το φυτό δεν έχει φύλλα, αλλά βράκτια που μοιάζουν με λέπια.
Οι βλαστοί των σπαραγγιών κατατάσσονται σε τέσσερις ομάδες ανάλογα με το χρωματισμό τους: 1)σπαράγγια λευκά, 2)σπαράγγια ιώδη: ο οφθαλμός παρουσιάζει χρωματισμό μεταξύ ροζ και ιώδους ή πορφυρού και ένα μέρος του βλαστού παρουσιάζει χρωματισμό λευκό, 3)σπαράγγια ιώδη/πράσινα: μέρος των σπαραγγιών αυτών παρουσιάζει ιώδη και πράσινο χρωματισμό, 4)σπαράγγια πράσινα: ο οφθαλμός και το μεγαλύτερο μέρος του βλαστού παρουσιάζουν χρωματισμό πράσινο. Τα πράσινα σπαράγγια αναπτύσσονται στην ύπαιθρο και οφείλουν το χρώμα τους στην επίδραση του ήλιου και στην χλωροφύλλη. Τα σπαράγγια αυτά είναι πιο αρωματικά, πιο φίνα και πιο τρυφερά από τα άλλα σπαράγγια. Τα ιώδη σπαράγγια δέχονται για λίγες ώρες την επίδραση του ηλίου και η γεύση τους είναι πιο φρουτώδης συγκρινόμενη με εκείνη των λευκών σπαραγγιών. Τα λευκά σπαράγγια δεν έρχονται σε επαφή με το ηλιακό φως, καθώς καθημερινά καλύπτονται με νέο στρώμα από χώμα. Είναι πιο σαρκώδη και έχουν απαλή γεύση.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:
Οι απόγονοι του Ίοξου, εγγονού του Θησέα και γιου του Μελάνιπου και της Περιγούνης, κόρης του ληστή Σίνη, το θεωρούσαν ιερό φυτό, γιατί μέσα στους θάμνους του κρύφτηκε η Περιγούνη τη στιγμή που ο Θησέας σκότωνε τον πατέρα της. Είχε υποσχεθεί στο φυτό ότι, αν την έκρυβε καλά, δεν θα του έκανε ποτέ κακό. Κατά μία άλλη εκδοχή του μύθου, τα φυτά ήταν το «σέσελι» και το άγριο «σέλινο».
Επίσης, σύμφωνα με τον Έλμουτ Μπάουμαν, στο «η ελληνική χλωρίδα στο μύθο, στην τέχνη, στην λογοτεχνία» (εκδόσεις Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσεως, 1993) αναφέρει πως το άγριο σπαράγγι (Asparagus acutifolius) το θεωρούσαν διακοσμητικό φυτό και ήταν αφιερωμένο στην Αφροδίτη. Οι Βοιωτοί με τη σειρά τους στόλιζαν τις νύφες στους γάμους με κλαριά σπαραγγιού. Ο Διοσκουρίδης και ο Θεόφραστος θεωρούσαν το άγριο σπαράγγι σπουδαίο λαχανικό, όπως και σήμερα ακόμα τα τρυφερά του βλαστάρια τρώγονται σαν σαλάτα.
ΕΔΩΔΙΜΟΤΗΤΑ:
Το σπαράγγι ως τρόφιμο είναι προικισμένο με εξαιρετικές ιδιότητες. Έχει διαιτητικές και ιδιαίτερα διουρητικές ιδιότητες. Είναι υδατώδες λαχανικό και όταν είναι φρεσκοκομμένο περιέχει 90-95% νερό. Η σύνθεση του ποικίλει ανάλογα με το στάδιο συγκομιδής του.

Τα σπαράγγια είναι πλούσια σε: βιταμίνες του συμπλέγματος B, όπως φυλλικό οξύ , θειαμίνη (Β1), ριβοφλαβίνη (Β2), νιασίνη (Β3), αντιοξειδωτικές ουσίες, όπως βιταμίνη C, βιταμίνη E, καροτένιο (προβιταμίνη της βιταμίνης Α) οι οποίες εξουδετερώνουν αποτελεσματικά τις ελεύθερες ρίζες και έχουν επίσης και ισχυρή αντικαρκινική δράση.
Ακόμη περιέχουν μέταλλα όπως φώσφορο, ασβέστιο, μαγνήσιο, νάτριο και περιέχουν αρκετό κάλιο. Έχουν ελάχιστες θερμίδες. Η θερμιδική αξία του προϊόντος θεωρείται χαμηλή και είναι 26 θερμίδες /100g σπαραγγιού.
Περιέχουν μικρή ποσότητα πρωτεϊνών και υδατανθράκων. Και τέλος , ασπαραγίνη ( ουσία με διουρητική δράση )
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ:
Οι αντιοξειδωτικές ιδιότητες του φυτού μελετήθηκαν από το Πανεπιστήμιο Universidad Miguel Hernández , Ctra Beniel-Orihuela , Spain. Από το ίδιο Πανεπιστήμιο διαπιστώθηκε η πλούσια περιεκτικότητα του φυτού σε Νάτριο και Ψευδάργυρο.
Το φυτό έχει την μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε Καροτενοειδή σε σχέση με τα άλλα λαχανικά, σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Universidad Complutense de Madrid, Madrid, Spain. Τα Καροτενοειδή να μειώνουν τον κίνδυνο κακοηθειών του παχέος εντέρου, του πνεύμονα, και του μαστού σύμφωνα με σχετικες μελέτες του Πανεπιστημίου Harvard School of Public Health, Boston, USA

Η πλούσια περιεκτικότητα του φυτού σε λινελαϊκό οξύ 42,29 % μετρήθηκε από τους ερευνητές του Πανεπιστημίου Bragança, Campus de Santa Apolónia, Apartado,Portugal
Το λινελαϊκό οξύ σύμφωνα με πολλές έρευνες περιορίζει την ανάπτυξη και συρρικνώνει το μέγεθος των καρκινικών κυττάρων, διεγείρει το ανοσοποιητικό σύστημα, μειώνει τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων, της συνολικής και της «κακής» χοληστερόλης και έχει αντιοξειδωτική δράση.
Σε πρόσφατες μελέτες του Πανεπιστημίου Université de Bourgogne, Dijon Cedex, France ταυτοποιήθηκαν 6 στεροειδείς σαπωνίνες οι οποίες έχουν αντιμικροβιακές, αντιμυκητιακές ιδιότητες, αντιφλεγμονώδης και ανοσο διεγερτικές ιδιότητες.
Το φυτό χρησιμοποιείται ακόμη ως Αντιβιοτικό, αντισπασμωδικό, καθαρτικό, μαλακτικό, εφιδρωτικό, τΔιουρητικό, καταπραϋντικό, τονωτικό.
Οι ρίζες θεωρείται διουρητικές, καθαρτικές, προκαλούν εφίδρωση, και συνιστώνται για την αρθρίτιδα, την υδρωπικία και των ρευματισμών, μείωση της αρτηριακής πίεσης, βοηθά τη μετατροπή πρωτεϊνών σε αμινοξέα, και τις πέτρες στα νεφρά.

ΑΛΛΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ:
Σε σχετικές έρευνες του Πανεπιστημίου Department of Environmental, University of Naples, Italy διπιστώθηκε ότι η υπεροξειδάση AAPS που περιέχεται στο φυτό ειναι σε θέση να αφαιρέσει τις φαινολικές ενώσεις των αποβλήτων των ελαιουργείων με υψηλότερη καταλυτική αποτελεσματικότητα σε σχέση με την υπεροξειδάση του ραδικιού, αντιπροσωπεύοντας έτσι υποψήφια ένζυμα για πιθανές βιοτεχνολογικές εφαρμογές στον τομέα του περιβάλλοντος για την εξουδετέρωση των αποβλήτων.

US National Library of Medicine
Instituto Politécnico de Bragança, Campus de Santa Apolónia, Apartado, Bragança, Portugal
mygreengaia
αγριολούλουδα του Ολύμπου

Read Full Post »

Scilla autumnalis Saint-Coulomb 164Πολυετές βολβώδες γεώφυτο της περιοχής της Αρχαίας Θουρίας-Μυκηναϊκής Άνθειας. Τα φύλλα του ειναι 3-12, γραμμοειδή πλάτους 0,5-3 χιλ., αυλακωτά, χωρίς τρίχωμα, εκπτύσσονται μετά την άνθιση. Τα Άνθητου ειναι αστερόμορφα, συνήθως λιγότερα από 15, ιώδη έως ανοιχτά μπλε, χωρίς βράκτεα. Η άνθιση λαμβάνει χώρα το φθινόπωρο. Καρπός τρίχωρη κάψα.
Scilla_autumnalis_12_XLΕίδος μελισσοτροφικό.

sc1 Σύμφωνα με το σύστημα κατάταξης Cronquist, ονομάζεται Scilla autumnalis, και ανήκει στο γένος Scilla της οικογένειας Liliaceae. Νεότερες μελέτες, (σύστημα APG), το μετονόμασαν σε Prospero autumnale, αποτελώντας το μοναδικό είδος του γένους Prospero, και ανήκει πλέον στην οικογένεια Asparagaceae.
H4031865207 244168 242031Θεωρείται δηλητηριώδες φυτό.

Δεν έχουν γίνει  ακόμη Πανεπιστημιακές μελέτες σχετικές με τις φαρμακευτικές  ιδιότητες του φυτού.

Αρχαία Θουρία, Ψηλή Ράχη , 29 Οκτώβρη 2015

Αρχαία Θουρία, Ψηλή Ράχη , 29 Οκτώβρη 2015

Linnaeus, C., 1753. Species Plantarum, Tomus I: 309
Λάσπη στ’ αστέρια
wikimedia

Read Full Post »

Urginea maritima αρχαία Θουρία,  Σουρεύλι 1/1/2014

Urginea maritima
αρχαία Θουρία, Σουρεύλι 1/1/2014

Πολυετές βολβώδες φυτό, ενδημικό της περιοχής της αρχαίας Άνθειας – Θουρίας.  Είναι από τα πρώτα ανθισμένα φυτά του φθινοπώρου.
Ο πολύ μακρύς ανθοφόρος βλαστός του φτάνει και ξεπερνάει μερικές φορές το ένα μέτρο, όρθιος, χωρίς φύλλα και με παρά πολλά μικρά ερμαφρόδιτα άνθη που γονιμοποιούνται από τις μέλισσες. Τα άνθη έχουν περιγόνιο και σέπαλα λογχοειδή, λευκωπά, με νεύρωση ρόδινη ή πράσινη. Σχηματίζουν μακρύ βότρυ (ύψους 0,30-0,50 μ.), ο οποίος αποτελείται από 50-100 άνθη.

Urginea maritima Λάσπη στ αστέρια

Urginea maritima
Λάσπη στ αστέρια

Μετά την ανθοφορία, όπου τα άνθη δεν πέφτουν αλλά γέρνουν προς τα μέσα και ξεραίνονται και με τις πρώτες βροχές του φθινοπώρου βγαίνουν τα μεγάλα, πλατιά και λογχοειδή φύλλα του, τα οποία παραμένουν μέχρι την άνοιξη τα οποία το καλοκαίρι ξεραίνονται και μετά βγαίνει ο ανθοφόρος βλαστός στο τέλος του καλοκαιριού και πάει λέγοντας.
Ο βολβός του είναι τεράστιος σε μέγεθος, μπορεί να φτάσει τα 15 εκατοστά διάμετρο και βάρος μέχρι 2 κιλά.
Πολύ κοινό φυτό, θα το βρούμε σε πετρώδεις και χέρσες εκτάσεις, σε ελαιώνες και αλλού. Του αρέσει η ηλιοφάνεια και τα ξηρά εδάφη.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ:
Οι άνθρωποι από πολύ ενωρίς εχρησιμοποίησαν το φυτό αυτό για φαρμακευτικούς και θεραπευτικούς σκοπούς. Οι αρχαίοι Αυγύπτιοι εγνώριζαν τις φαρμακευτικές ιδιότητες του φυτού και αναφέρεται στον Πάπυρο του Ebers (1500 π.Χ.). Ο Θεόφραστος (372-287 π.Χ.) αναφέρεται επανειλημμένως στην Σκίλλη των παραλιών και στις ποικίλες ιδιότητες αυτής: «Όλως δε πλείους αι διαφοραί των ριζών εν τοις υλήμασιν και λαχανώδεσιν… αι δε λεπυρώσεις ή φλοιώδεις, οίον αι τε της σκίλλης και του βολβού και έτι κρομύου και των τούτοις ομοίων». Και συνεχίζει: «Κατά δε τα φύλλα τοις τε μεγέθεσιν και τοις σχήμασιν… η δε σκίλλα πλατύ και ευδιαίρετον…».  Σε άλλο δε σημείο σημειώνει: «ʼπαντα μεν ούν φιλόζωα τα κεφαλόρριζα μάλιστα δ’ η σκίλλα· και γάρ κρεμαννυμένη ζη και πλειστόν γε χρόνον διαμένει· δύναται δε και τα θησαυριζόμενα σώζειν, ώσπερ την ρόαν εμπηγνυμένου του μίσχου και των φυτευομένων δε είναι βλαστάνει θάττον εν αυτή· λέγεται δε και προ των θυρών της εισόδου φυτευθείσαν αλεξητήριον είναι της επιφερομένης δηλήσεως». Είναι αξιοσημείωτο, ότι ο Θεόφραστος αναφέρει, ότι η Σκίλλη η παράλιος, φυτευομένη μπροστά από την είσοδο της οικίας, δρα ως «αλεξητήριον», ήτοι έχει αποτροπαϊκές ιδιότητες, εκδιώκουσα κάθε κακό, πίστη, η οποία διατηρείται μεταξύ του λαού μας συνεχώς από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Το γεγονός αυτό, αποδεικνύει μεταξύ άλλων την ενότητα και την συνέχεια της ιστορίας και του πολιτισμού μας.

Drimia_maritima_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-277Ο Διοσκουρίδης (9-79 μ.Χ.) αναφέρει μεταξύ άλλων και τα εξής:«Σκίλλα δύναμιν έχει δριμείαν, πυρωτικήν· πολύχρηστος δε γίνεται οπτηθείσα· σταιτί δε ή πηλώ περιπλάττεται και δίδεται ως κλίβανον η άνθραξιν εγκρύβεται, μέχρι αν οπτηθή ικανώς… λαμβάνεται δε το μεσαίτατον των έξωθεν περιαιρουμένων. Και έμεται δε εντμηθείσα… και ξηραίνεται δε εν σκιά τμηθείσα… και έλαιον σκιλλητικόν χρώμεθα, προς δε ραγκάδας τας εν ποσί το ένδον της ωμης (σκίλλης) συν ελαίω ζεσθέν η συνρητίνη τηχθέν επιτίθεται, εχεοδήκτοις τε κατάπλασμα εψηθείσα συν όξει· της δε υπτής προς εν μέρος της σκίλλης προσεκλεάναντες αλών οπτών μέρη οκτώ δίδομεν κοχλιάριον εν ή δύο νήστεσι προς μάλαξιν κοιλίας, εις ποτήματα τε και αρωματικάς δυνάμεις και εφ’ ων ούρησιν κινήσθαι θέλομεν και επί υδρωπικών και στομαχικών, οις επιπολάζει τα σιτία και επί ικτέρου, στροφουμένων, βηττόντων χρονίως, ασθματικών, αναφορικών· αυτάρκης δε ολκή τριωβόλου συν μέλιτι εκλειχθείσα· και συγκαθέψεται δε τω μέλιτι και βιβρώσκεται προς τα αυτά, μάλιστα πέψει συνεργούσα· άγει δεν γλοιώδει κατά κοιλίαν εφθή δε προς τα αυτά ποιεί ομοίως λαμβανομένη· φυλάσσεσθαι δε αυτής δει την δύσιν, εφ ων ελκωσίς τις έστιν εντός· ποιεί και προς ακροχορδύνας και χιμέτλας εγχρισθείσα οπτή· το σε σπέρμα αυτής λείον αναληφθέν εν ισχάδι ή μέλιτι και βρωθέν μαλάσσει κοιλίαν, έστι δε και αλεξιφάρμακον όλη προ των θυρών κρεμαμένη».

u4Είναι επίσης αξιοπαρατήρητο, ότι ο Διοσκουρίδης, εκτός από την χρήση της Σκίλλης στη θεραπευτική, συνιστά το κρέμασμα αυτής έμπροσθεν των εισόδων των οικιών, ως «αλεξιφάρμακον», ήτοι με αποτροπαϊκό χαρακτήρα, προκειμένου η οικία και ολόκληρη η οικογένεια να προστατεύονται από κάθε κακό.
Ο αυτός Διοσκουρίδης αναφέρεται στο «σκιλλητικόν όξυς», ήτοι ξύδι από την Σκίλλην και στις θεραπευτικές του χρήσεις:
«Σκιλλητικόν όξυς σκευάζεται τον τρόπον τούτον… Ευθετεί δε διακλυζόμενον μεν προς ούλα μυδώντα, στέλλον και στερροποιούν αυτά και προς οδύντας κινουμένους και τας περί στόμα δυσωδίας, ικανώς ανασκευάζον αυτάς, καταρροφούμενον δε προς βρόγχον στερεόν και τυλώδει ποιεί και τον ήχον εντονον και λαμπρόν αποτελεί. Παραλαμβάνεται δε και προς στομαχικούς και δυσπεπτούντας και επιλημπικούς, σκοτοδινιώντας, μελαγχολικούς, απηλιθωμένους, έτι δε και προς υστερικάς πνίγας και σπλήνας υπερόγκους και ισχιάδας· αναλαμβάνει δε και τους λίαν ασθενείς και το σώμα υγιεινόν και εύχρουν κατασκευάζει. Έτσι δε και οξυδερκές και προς δυσηκοίαν ενστήναι δυνατόν, εάν εγχυματίζεται. Και καθόλου δε προς άπαντα ενεργεί, πλην ελκώσεως των εντός».

Ακόμη ο Διοσκουρίδης αναφέρεται στον «από της σκίλλης οίνον» και στις χρήσεις αυτού: «Ο δε από σκίλλης οίνος γίνεται ούτω… ευθετεί δε απεψίας και διαφθοράς τροφής και τους απεμούντας ταύτην εφ ων τε πάχος έγκειται στομάχω η κοιλία, σπληνικοίς, ικτερικοίς, καχέκταις, υδρωπικοίς, δυσουρούσι, στρουφουμένοις, πνευματουμένοις, παραλυτικοίς, σκοτωματικοίς, ρίγεσι χρονίοις, σπάσμασι, καταμηνίων τε αγωγός. Ήκιστα δε νεύρα λυπεί, άμεινον δε ο παλαιότερος. Φυλάσσεται δε δει αυτού την χρήσιν εν τε πυρετοίς και επί των εντός εχόντων έλκος».

ΕΔΩΔΙΜΟΤΗΤΑ:
Ανήκει στα δηλητηρpoison-signιώδη φυτά λόγω των τοξικών στεροειδών που περιέχει, οι οποίοι είναι καρδιακοί γλυκοζίτες με πιο ενεργούς τους scillirosides.
Παλιά -και οι αρχαίοι ακόμη- τον βολβό, τεμαχισμένο και ανακατεμένο με πίτουρο, τον χρησιμοποιούσαν σαν τρωκτικοκτόνο. Τα τρωκτικά είναι τα μόνα που δηλητηριάζονται εν αντιθέσει με αλλά ζώα που κάνουν εμετό και έτσι προφυλάσσονται.
Μελέτες γίνονται για τη χρήση των στεροειδών που περιέχει ο βολβός ως φυτικά εντομοκτόνα.
Ο χυμός του βολβού είναι πολύ ερεθιστικός για το δέρμα.

ΦΑΡΜΑΚΕΥΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ:

Προκειμένου να χρησιμοποιηθούν για φαρμακευτικούς σκοπούς οι βολβοί της Σκίλλης της παραλίου συλλέγονται στο τέλος του θέρους και αφαιρούνται οι εξωτερικοί, ξηροί χιτώνες, που τους περιβάλλουν. Οι μεσαίοι χιτώνες, οι οποίοι είναι χυμώδεις και σαρκώδεις, κόπτονται σε λουρίδες (μήκους 0,03-0,05 μ.).
Λάδι 2013 021Στη συνέχεια ξηραίνονται στον ήλιο ή σε κλίβανο, οπότε αποκτούν μία κερατοειδή σύσταση, εύκολα όμως μαλακώνουν και πάλιν στο νερό. Οι ξηροί χιτώνες είναι σχεδόν άοσμοι, η γεύση των όμως είναι βλεννώδης και πικρή.
Δραστικά συστατικά του φυτού και κυρίως του βολβού είναι διάφοροι καρδιοτονωτικοί γλυκοσίδες, όπως η σκιλλαρένη Α, η σκιλλαρένη Β, η γλυκοσκιλλαρένη και ο σκιλλιροσίδης.  Οι γλυκοσίδες ευρίσκονται κυρίως στο νωπό φυτό, γιατί μετά την ξήρανση επέρχεται μερική διάσπασή των.
Η Σκίλλη η παράλιος (Urginea maritima) ή Σκιλλοκρεμμύδα χρησιμοποιείται ως καρδιοτονωτικό Hawler Medical Universityδιουρητικό, αντιασθματικό και αποχρεμπτικό σε μικρές δόσεις.
Χρησιμοποιείται εσωτερικά για τη θεραπεία της βρογχίτιδας , βρογχικού άσθματος, του κοκίτη και το οίδημα.  Εξωτερικά, το φυτό έχει χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της πιτυρίδας και της σμηγματόρροιας .  Η έντονη αντικαρκινική δράση του φυτού τεκμηριώθηκε με σχετικές έρευνες.
Γενικά πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή, γιατί σε μεγάλες δόσεις έχει τοξική δράση και προκαλεί ιλίγγους, εμετούς και πολλές φορές τον θάνατον.

TURKISH JOURNAL OF MEDICAL SCIENCES

Bangalore University, India

ΑΓΝΟΔΙΚΗ

Λάσπη στ αστέρια

Θεόφραστος, Περί φυτού ιστορίας, VII, 13, 4, ε.κ., τ.ΙΙ

Διοσκουρίδης, Περί ύλης ιατρικής ΙΙ, 171, 1-3, εκδόσεις Μ. Wellmann, τ. Ι, Hildesheim 1999
Chevallier. A. The Encyclopedia of Medicinal Plants

Read Full Post »