Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Posts Tagged ‘Αφάνα’

 

sarcopoterium spinosum Αφάνα Αρχαία Θουρία, Αιθαία 22 Φλεβάρη 2014

sarcopoterium spinosum Αφάνα Αρχαία Θουρία, Αιθαία 22 Φλεβάρη 2014

 

Ονομασία

Το Σαρκοποτήριο το ακανθώδες συναντάται με διάφορες ονομασίες όπως: Μαζί(ν), Αστοίβη, Αστοιβιά, Αστοιβίδα, Αχυροστοιβάδα, Στεβάδα, Κοκκιναστουβιά, Αφάνα, Πίσουρο, Πίσσυρο, Αιματόχορτο.

Εξάπλωση – Ενδιαίτημα

sarcopoterium-spinosum_390810Η Αφάνα εντοπίζεται στην περιοχή της ΑΡΧΑΙΑΣ ΘΟΥΡΙΑΣ στους βιοτόπους με φρύγανα και θαμνώνες και ιδιαίτερα βιοτόπους με φρύγανα σε υποβαθμισμένα εδάφη. Τα φρύγανα βρίσκονται κυρίως σε χαμηλώματα, πεδινές λοφώδεις και ημιορεινές περιοχές ενώ η Αστοιβίδα αποτελεί ένα από τα κυρίαρχα φυτά του βιότοπου. Αυτός ο τύπος βλάστησης είναι χαρακτηριστικός των μεσογειακών οικοσυστημάτων και θεωρείται ότι είναι συνήθως αποτέλεσμα υποβάθμισης προϋπάρχουσας μακκίας και δάσους. Αναπτύσσεται κυρίως σε φτωχά, άγονα και βραχώδη, ασβεστολιθικά και πυριτικά εδάφη, σε υποβαθμισμένες από υπερβόσκηση εκτάσεις ή σε περιοχές που έχουν καεί από πυρκαγιές επανειλημμένως. Προσαρμόζεται εύκολα σε ξηρό και θερμό περιβάλλον, ενώ τα φυτά του έχουν την ιδιότητα να παρουσιάζουν εποχικό διμορφισμό, δηλαδή τα μεγάλα φύλλα του χειμώνα μετατρέπονται σε μικρά και χνουδωτά φύλλα το καλοκαίρι. Αυτό το χαρακτηριστικό τους επιτρέπει να εξοικονομούν νερό. Αποτελούν την άμυνα της φύσης ενάντια στην ερημοποίηση. Τέλος πρόκειται για σημαντικές διαπλάσεις, καθώς συνιστούν βιότοπο για πολλά είδη ερπετών και φιλοξενούν πολλά είδη φυτών.

Περιγραφή

9225198_0a2642922f_mΠρόκειται για αυτοφυές, πολυετές, χαμηλό, πολύκλαδο θάμνο, ύψους μέχρι 50cm, με αγκαθωτό, ξηρό φύλλωμα. Ο φλοιός του είναι αργυροκάστανος και απολεπίζεται σε ακανόνιστες λωρίδες. Οι κλαδίσκοι καταλήγουν σε αδύνατα, μυτερά αγκάθια. Τα φύλλα της Αφάνας είναι δικοτυλήδονα, κατ’ εναλλαγή, σύνθετα, πτερωτά, μήκους μέχρι 6cm. Τα άνθη της, αρσενικά και θηλυκά, βρίσκονται διαταγμένα κατά μήκος κοινού άξονα, σχηματίζοντας στενές ταξιανθίες, μήκους 2-6cm. Τα πέταλα είναι ελλείποντα με σέπαλα πρασινωπά ή με πορφυρές αποχρώσεις. Ο καρπός του φυτού είναι σφαιρικός, σπογγώδης, σαρκώδης, ερυθρός. Ανθίζει από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο. Το καλοκαίρι το φυτό ξηραίνεται, για να αντέξει τις υψηλές θερμοκρασίες. Πέφτει δηλαδή σε «καλοκαιρινή» νάρκη. Μαζί με το φυτό ξηραίνεται και ο καρπός του και σιγά σιγά προετοιμάζεται να διασκορπίσει σε φρέσκο έδαφος τους σπόρους του το φθινόπωρο έτσι ώστε να βγουν οι νέοι θάμνοι.

Μυθολογία

Αναφορικά με το λαμπροκόκκινο χρώμα των καρπών της Αστοιβίδας, ένας μύθος λέει το εξής.

Όταν ο Άρης κυνηγούσε τον Άδωνη και η θεά Αφροδίτη τον προστάτευε από τον θυμό του, πάτησε πάνω στον θάμνο, και το αίμα που έτρεξε από το πόδι της έβαψε τους καρπούς του φυτού κόκκινους!

Χρήσεις

Sarcopoterium.spinosum-fruit

Αρχικά να πούμε ότι η Αφάνα είναι αληθινή ευλογία για τις ξεροτοπιές, όπου δεν φυτρώνει τίποτε άλλο, γιατί συγκρατεί το λιγοστό χώμα και τρέφει μερικά ζώα, μιας και ο χυμός της είναι γαλακτώδης.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAΠαλιότερα χρησιμοποιούνταν κυρίως σαν προσάναμμα για το τζάκι ή γενικότερο προσάναμμα για φωτιές αλλά και για την κατασκευή σκουπών (σαρώθρων). Σήμερα, χρησιμοποιείται για αντιαλλεργικές – οικολογικές σκούπες. Ακόμα, αποτελεί πολύτιμο στοιχείο για τον σύγχρονο σχεδιασμό κήπων, μιας και η εμφάνισή του δίνει φυσικότητα στο τοπίο. Έχει ακόμα και τις τεχνικές προδιαγραφές για την σύγχρονη κηποτεχνία, αφού δεν απαιτεί ιδιαίτερη φροντίδα και πολύ νερό. Δένει εξαιρετικά μέσα σε βραχόκηπους.

Poterium.spinosumS+SFGΕπιπλέον, θεωρείται φυτό με διουρητικές, τονωτικές και αφροδισιακές ιδιότητες. Το αφέψημα της ρίζας του θεωρείται ως ισχυρό αντιδιαβητικό. Στις φαρμακευτικές της ιδιότητες να προσθέσουμε επίσης ότι τα αφεψήματα από τις ρίζες της και τα φύλλα της είναι ιδανικά για το κρυολόγημα και τις για παθήσεις του ουροποιητικού συστήματος. Τέλος, σταματάει τις αιμορραγίες και βοηθάει στην έκκριση του μητρικού γάλακτος.

Κείμενο – Επιμέλεια: Μαρία Κασιώνη

Πηγές:

–       Τα ενδημικά φυτά της Κύπρου, Τράπεζα Κύπρου, Παγκύπρια Ένωση Δασολόγων, Λευκωσία 1995

–       Αρωματικά και Αρτυματικά Φυτά στην Κύπρο, Γεώργιος Ν. Χατζηκυριάκος, Εκδόσεις Πολιτιστικού Ιδρύματος Τράπεζας Κύπρου, 2007 Λευκωσία

–       Στην άκρη του δρόμου, Γεώργιος Ν. Χατζηκυριάκου, 2011 Πολιτιστικό Ίδρυμα Τράπεζας Κύπρου

–       Συστηματική Βοτανική, Δρ. Γεώργιος Π. Σαρλής, Εκδόσεις Αθ. Σταμούλης, 1999 Αθήνα

Read Full Post »